ارتوپدی فنی چیست؟ | وظایف + انواع ارتز و پروتز | 7 کاربرد ویژه ارتوپدی فنی چیست؟ | وظایف + انواع ارتز و پروتز | 7 کاربرد ویژه دکتر محمد علی اخوت پور | فوق تخصص جراحی دست، ترمیمی و میکروسرجری

ارتوپدی فنی چیست؟ | وظایف + انواع ارتز و پروتز | 7 کاربرد ویژه

شنبه, 08 آبان 1400 ساعت 14:14
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

آیا این مطلب برای شما مفید است؟

آیا تاکنون توجهی به وسایل ارتوپدی و یا ارتوز ها و پروتز ها داشته اید؟ آیا مشاهده کرده اید که برخی از افراد از اینگونه تجهیزات برای عملکرد های روزانه خود استفاده می کنند و از آن ها کمک می گیرند؟
درباره ارتوپدی فنی چه می دانید؟ آیا ارتوپدی فنی با ارتوپدی یکی می باشد؟
کاربرد های این رشته کدام اند؟ آیا می دانید که متخصصین در این زمینه به چه افرادی کمک می کنند؟ در این مقاله مختصر و مفید با ما همراه باشید تا به طور کامل با ارتوپدی فنی آشنا شوید.

ارتوپدی فنی چیست؟

ارتوپدی فنی یکی از زیر مجموعه های ارتوپدی و در واقع رشته وابسته به علم پزشکی بوده که اختصاص به قسمت فنی و ارگونومی بدن انسان دارد.
در این رشته به ساخت و طراحی دستگاه های مصنوعی پرداخته می شود. در واقع این دستگاه های مصنوعی، ابزار های کمکی به نام ارتز و پروتز هستند که به کمک آن ها بیمارانی که دچار اختلال عملکردی در اندام های خود شده اند، می توانند تاحد زیادی نیاز های خود را برآورده کنند.
از جمله این موارد می توان به بریس، باند های آماده، ابزار های کمکی، جوراب های فشرده و ... اشاره کرد.

متخصص ارتوپدی فنی کیست؟

متخصص ارتوپدی فنی فردی است به تجویز، تولید و مدیریت ارتز ها و پروتز های تولید شده می پردازد. متخصصین در این رشته به کمک تکنولوژی ترموفرمینگ و همچنین با کمک تکنیک های پیشرفته به بهترین نحو به رفع برخی از مشکلات بیماران می پردازند.
افرادی که در رشته ارتوپدی فنی فعالیت می کنند، در صورت تولید کردن ارتوز، ارتوتیست و در صورت تولید کردن پروتز، پراستتیست نامیده می شوند. البته این احتمال وجود دارد که یک نفر در هر دوی این رشته ها فعالیت داشته باشد. موضوع مهمی که در این بخش وجود دارد، این است که فعالان در رشته ارتوپدی فنی باید متناسب با اندام هر بیمار به تولید پروتز و ارتوز های ویژه بپردازند.

مهارت های متخصص ارتوپدی فنی

یک متخصص ارتوپدی فنی خوب باید حرکات بدن را به خوبی دانسته و مهارت های عملی و فنی درستی برای خلاقیت در طراحی ابزار مورد نیاز بیمار داشته باشد. همچنین باید دارای مهارت های بین فردی مانند درک نیاز های بیمار، توانایی قوی در کار خود، ارتباط خوب و ... نیز داشته باشد. وجود مهارت های فناوری و کامپیوتری نیز از موارد دیگری است که یک ارتوپد فنی نیاز دارد.
افرادی که در ارتوپدی فنی تحصیل کرده اند، فعالیت آن ها ممکن است تا به صورت یک تکنسین باشد و یا ممکن است تا مدرک دکترای خود را از این رشته به دست آورده باشند.

وظایف متخصص ارتوپدی فنی

یک ارتوپد فنی وظایف زیر را بر عهده دارد:

  1. ویزیت بیماران نیازمند به وسایل و تجهیزات حرکتی مانند پای مصنوعی
  2. تشخیص و ارائه دستگاه مورد نیاز بیمار (این دستگاه چه یک پای مصنوعی باشد و یا یک کفش طبی، با هدف استقلال بیمار برای حرکت و افزایش تحرک وی انتخاب می شود.)
  3. ارزیابی بیومکانیکال (منظور از آن تجزیه و تحلیل بدن می باشد.)
  4. کمک به آسان تر و راحت تر حرکت کردن افرادی که به دلایل مادرزادی و یا یک حادثه دچار قطع عضو شده اند.
  5. آموزش دادن بیمار برای استفاده از دستگاه های طراحی شده
  6. تغییر تنظیمات دستگاه در شرایط مورد نیاز
  7. بعد از طراحی و ارائه دستگاه مورد نیاز بیمار، متخصص ارتوپدی فنی به منظور پیگیری درمان و ارائه مشاوره های تکمیلی در دوره های متفاوتی شرایط بیمار و دستگاه او را مورد بررسی قرار می دهد.

ارتوپدی فنی چه کاربرد هایی دارد؟

کاربرد های ارتوپدی فنی عبارتند از:

  1. ساختن وسایل و اندام های مصنوعی برای بخشی از قسمت های فوقانی و تحتانی بدن مانند دست و پای مصنوعی
  2. ساختن ارتوز های فردی ویژه
  3. ساختن ابزار های فشرده سازی و کمکی
  4. ساخت تجهیزات برای درمان اسکولوروزیس
  5. ساختن ابزار های ارتوپدی به طور مخصوص برای کودکان
  6. ساختن وسایل ویژه ارتوپدی مانند پانسمان
  7. در نهایت می توان مهمترین کاربرد ارتوپدی فنی را این موضوع در نظر گرفت که در این رشته می توان برای هر بیماری راه حلی ویژه در نظر گرفت.

انواع ابزار های ارتوپدی

برای دسته بندی ابزار های ارتوپدی به طور کلی دو دسته ارتوز ها و پروتز ها وجود دارند که هر کدام از آن ها دارای دسته بندی های خاص خود هستند. در ادامه شما را با این موارد آشنا می کنیم:

  1. پروتز

    پروتز برای افرادی مورد استفاده قرار می گیرد که یک اندام و یا بخشی از آن را از دست داده اند. دلایل مختلفی وجود دارد که سبب از دست رفتن اندام شود که از جمله آن ها می توان به تصادف، وجود نقص های مادرزادی، دیابت و ... اشاره نمود. پروتز ها به وسیله دستگاه های طراحی پروتز ساخته شده که این دستگاه ها معیار ها و ترکیب های درمانی دارند. پروتز ها در طرح ها و انواع مختلفی ساخته شده که عبارتند از:
    • اندام مصنوعی پا

      پروتز هایی که برای پا ساخته می شوند، با در نظر گرفتن پای دیگر فرد و در شکل و نسبت طبیعی پای انسان هستند. اساس ساخت آن ها بر اساس وزن فرد، برنامه ها و شغل و فعالیت های ورزشی بیمار بوده که با استفاده از لمینت، چسب و یا پیچ روی ساق پا و متصل به دستگاه پروتز قرار می گیرند.
    • پروتز های زانو

      این نوع از پروتز ها به طور خاص برای زانو و با توجه به وضعیت زانوی خود فرد طراحی و ساخته می شوند. این نوع پروتز ها دارای کارکرد های مختلفی بوده که می توان به مواردی از جمله نوسانات آزاد، تثبیت زانو، بهبود عملکرد، قفل شدگی و ... اشاره نمود. همچنین با محدود کردن و کند کردن حرکت مفصل زانو و کنترل آن در نهایت زانو می تواند فعالیت داشته و عملکرد خود را به دست آورد. شارژ این نوع پروتز با برق عادی بوده و می تواند کمک زیادی به فرد داشته باشد.
  2. ارتوز ها

    ارتوز ها و یا بریس ها به ابزار هایی گفته می شوند که در کنار یک اندام قرار می گیرند تا بتوانند حرکت آن را در یک بخش محدود و یا کنترل نمایند. دلایل متعددی سبب نیاز برخی از بیماران به ارتوز می شوند. در ادامه به طور کامل شما را با ارتوز ها آشنا می کنیم:
    1. ارتوز های پایین تنه

      این نوع از ارتوز ها به بخش های تحتانی بدن از جمله ران، زانو، ساق پا و مچ پا اختصاص داشته و وظیفه آن ها محافظت از قسمت آسیب دیده پایین تنه و مفاصل می باشد. ارتوز های پایین تنه عبارتند از:
      • ارتوز مچ پا

        این نوع ابزار برای درمان مشکلات و بیماری های مچ پا طراحی شده اند و سبب جلوگیری از ورود ضربه و فشار به این ناحیه می شوند. کاربرد این نوع ارتوز این است که به ضعف عضلات ران کمک کرده و همچنین سبب ثبات پا می شود. این نوع ارتوز ها به طور انعطاف پذیر در سایز و ابعاد متفاوت و به طور سفارشی ساخته و طراحی می گردند. همچنین دیگر کاربرد این نوه ارتوز ها کمک به افتادگی مچ پا می باشد.
      • ارتز پا

        اگر بیمار دچار قطع عضو و یا شکستگی در ناحیه پا شده باشد، متخصص ارتوپدی برای اینکه فرد بتواند عملکرد درستی از پا داشته و همچنین برای بهبودی وضعیت شکستگی و یا جلوگیری از آسیب مجدد و حتی شدیدتر، استفاده از ارتز را پیشنهاد می کند. ارتز پا به طور خاص و سفارشی برای بیمار ساخته شده و قادر است تا به جابجایی و اصلاح حرکات پا بعد از جراحی نیز کمک کند.
      • ارتز زانو

        اگر مفصل زانوی بیمار دچار آسیب دیدگی شده باشد، متخصص ارتوپدی برای ثبات داشتن زانو، کاهش درد و تورم، استراحت کردن زانو، جلوگیری از حرکت کردن مفصل و ... پیشنهاد می کند تا بیمار از ارتز زانو و یا همان زانو بند استفاده نماید. انواع زانو بند ها در سایز ها و برند های متعددی موجود هستند.
      • ارتز زانو تا مچ پا

        برخی از بیماران به دلایل مختلفی به مشکلاتی از جمله ضعف در قسمت های مختلف پا، ناهماهنگی در وزن ماهیچه های پا، گنون مجدد، فلج مغزی، آسیب های نخاعی، تروما و یا تعویض مفصل زانو می شوند که برای بهبودی و کاهش درد و تورم استفاده از این نوع ارتز برای آن ها تجویز می شود. این نوع ارتز ها از قسمت پاشنه پا روع شده و تا زانو امتداد یافته و سبب بهبودی درد و عملکرد راه رفتن می گردد.
      • ارتز ران

        این نوع ارتز برای ران پا بوده و استفاده از آن بعد از جراخی تعویض مفصل ران توصیه می شود. این ارتز باعث جلوگیری از حرکات انعطافی و چرخشی درونی ران شده و به ویژه در نوزادانی که مبتلا به عارضه دیسپلازی رشدی یعنی اختلال و بی اختیار بودن در کمر هستند، استفاده می شود نا مانع از رشد نادرست استخوان ها گردد.
      • ارتز مچ تا ران

        این نوع ارتز ها به عنوان یک الگو برای راه رفتن متقابل برای کودکان و بزرگسالان مورد استفاده قرار می گیرند. در ارتز مچ تا ران، پا به طور کامل در آن قرار می گیرد. کاربرد این نوع ارتز ها معمولا برای کودکان مبتلا به عارضه میلو منینگوسل، افراد دارای کمر ددر تروماتیک، اسکروز، فلج مغزی و دیستروفی عضلانی، پیشنهاد می شود.
      • کفش و کفی طبی

        برخی از ارتز ها مربوط به کفی ها و کفش های طبی هستند. متخصصینی که در این زمینه فعالیت می کنند، با در نظر گرفتن آناتومی و ارگونومی، اندازه و ابعاد پا، سیستم حرکتی بدن و ... به صورت خاص و سفارشی به طراحی پرداخته تا به راه رفتن بهتر بیمار و همچنین جلوگیری از آسیب های شدید تر کمک کند.
    2. ارتز های بالا تنه

      این بخش از ارتز ها مربوط به قسمت بالا تنه از جمله انگشت دست، مچ دست، آرنج، کتف، شانه بوده و وظیفه آن ها محافظت از نواحی آسیب دیده بالاتنه و مفاصل آن می باشد.

      • ناکل بندر

        این نوع بریس برای درمان عارضه هایی مانند آسب به عصب اولنار و .. مورد استفاده قرار می گیرد و طراحی و ساخت آن به وسیله مواد فلزی، چرمی، پلاستیکی و فنر صورت می گیرد.
      • بریس آرنج

        این نوع بریس از مچ تا بالای آرنج برای تحت پوشش قرار دادن آرنج مورد استفاده قرار می گیرد. بریس آرنج، علاوه براینکه به ثبات آرنج کمک میکند، سبب جلوگیری از حرکت ساعد نیز می شود.
      • اسپیلینت انگشت

        این نوع ابزار در برند ها و ابعاد متفاوتی ساخته و طراحی می شود و کاربرد آن برای درمان مشکلاتی مانند انگشت چکشی، انگشت ماشه ای و ... می باشد.
      • اسپیلینت داینامیک دست

        برای صاف شدن مفاصل بین انگشتان دست و کف دست از این ابزار استفاده شده و همچنین نقش موثری در بهبود یافتن عصب رادیال دست دارد.
      • مچ بند

        این نوع ابزار به دور مچ دست قرار گرفته و سبب جلوگیری از فشار و ضربه به آن می شود. مچ بند در سایز ها و ابعاد متفاوتی و همچنین به طور سخت و نیمه سخت موجود می باشد. کاربرد آن برای عارضه هایی مانند اختلالات و انحرافات مچ، شکستگی دست، آرتریت روماتوئید و .. می باشد.
      • بریس سارمینتو

        برای بهبود وضعیت آسیب دیدگی استخوان های بازو پس از شکسته شدن، از نوع بریس کمک گرفته می شود. بریس سارمینتو از بخش آرنج تا شانه و بازو قرار می گیرد و برای ثبات ناحیه آسیب دیده و همچنین درد و تورم آن بسیار موثر است.
      • ارتز گردن

        یکی دیگر از تجهیزات ارتوپدی، ارتز گردن بوده که می تواند از گردن در برابر هرگونه فشار و ضربه ای محافظت کرده و همچنین موجب کاهش درد و تورم آن گردد. مواد سازنده بریس های گردنی نایلون، لاستیک، پلاستیک و ... می باشند.
  3. ارتز های فشرده سازی

    این نوع ابزار ها به منظور درمان و فشرده سازی مورد استفاده قرار می گیرند. کابرد موثر آن ها در بهش درمان های کامپرسن تراپی بوده که عبارتند از:
    • باند کامپرشن کششی کوتاه

      از این نوع باند ها می توان به دفعات زیادی استفاده نمود. قرار گیری آن ها در بخش پا و ساق پا بوده و سبب تقویت عضلات ساق پا می شوند. همچنین کاربرد دیگر این باند ها کمک به کاهش درد و تورم ناحیه آسیب دیده و همچنین کمک به بهبودد زخم می باشد.
    • باند کامپرشن کششی چند لایه

      از این ابزار برای فشرده سازی قسمت های مختلف بدن استفاده می شود و ساخت آن به طور چند لایه ای است. این باند ها حدود 3 تا 4 لاسه داشته و به طور ترکیبی از باند های الاستیک و غیر الاستیک ساخته شده اند. شکا آن ها مارپیچ و با هستی هستند.
    • جوراب های کامپرشن ساق بلند

      این جوراب ها در ابعاد و اندازه های متفاوتی وجود داشته که بعد از بررسی شرایط بیمار و با توجه به نواحی دردناک پا یکی از انواع آن توسط پزشک انتخاب می گردد. استفاده از آن ها معمولا برای بهبود یافتن زخم های وریدی می باشد و آن ها مناسب برای زخم های حاد نیستند، زیرا در این صورت می توانند خونریزی را افزایش دهند. در بهترین حالت این نوع جوراب ها بعد از حدود 3 الی 6 بار استفاده، تعویض می گردند.
    • جلیقه کامپرشن

      دیگر ابزاری که به منظور فشرده سازی در درمان کامپرشن تراپی مورد استفاده قرار می گیرد، جلیقه کامپرشن است که سبب فشرده سازی کمر، قفسه سینه و ... می گردد. با این کار وضعیت بدن را بهبود داده و موجب افزایش جریان خود در بخش آسیب دیده می شود. این ابزار ها همچنین موجب رفع خستگی بدن نیز می گردد.

چه افرادی به ارتز ها نیاز دارند؟

معمولا افرادی که به ارتوز ها نیاز دارند، عبارتند از:

  1. بیماران دارای مشکلات مادرزادی که روی مفاصل خود کنترل درستی ندارند.
  2. افرادی که به دلایلی مانند تصادف و یا دیگر ضربات وارد شده به اندام خود، باید بعد از درمان خود تا مدتی از ارتوز برای کنترل اندام آسیب دیده خود استفاده داشته باشند.
  3. افرادی که به دلیل داشتن بیماری های سیستم عصبی محیطی و مرکزی، توانایی درستی در کنترل کردن اندام های خود ندارند.

روند درمان بیماران به کمک ارتوپدی فنی

فرآیند درمان برای هر بیمار کاملا متفاوت می باشد، اما به طور کلی همه آن ها می توانند در مراحل زیر اشتراک داشته باشند:

  1. مرحله اول

    سابقه بیماری و شرایط معلولیت فرد مورد بررسی و ارزیابی های دقیق قرار می گیرد.
  2. مرحله دوم

    در این مرحله ارتز و یا پروتز مناسب بیمار تشخیص داده شده، اما با این حال قبل از آن ممکن است تا از روش هایی مانند گچ گرفتن، جراحی و ... استفاده شود که در نهایت در صورت عدم پاسخ دهی بیمار به این درمان ها، از ارتز و یا پروتز استفاده می شود. در ادامه آموزش های صحیح درباره استفاده از دستگاه به بیمار داده خواهد شد.
  3. مرحله سوم

    این مرحله شامل پیگیری های بلند مدت بوده که در آن شرایط بیمار، برگشت او به جامعه ارزیابی شده و هر آنچه که لازم است تا فرد برای بهتر شدم کیفیت زندگی خود داشته باشد، در این مرحله انجام می شود.

آیا همیشه ارتوز خاص برای هر بیمار ساخته می شود؟

ممکن است تا ارتوز ها از قبل آماده بوده و یا توسط متخصص ارتوپدی فنی ساخته شوند. اگر تشخیص به استفاده از ارتوز از قبل ساخته شده باشد، متخصص به خوبی طرز استفاده از آن را به بیمار آموزش خواهد داد و همچنین اگر نیاز به ایجاد تغییراتی در آن وجود داشته باشد، این کار را انجام می دهد. برخی از بیماران نیاز دارند تا ارتوزی متناسب با اندامشان برای آن ها ساخته شود که ارتوپدی فنی این نوع ارتوز ها را ساخته و در نهایت طریقه درست استفاده از آن ها را به بیمار یاد می دهد.

سوالات متداول

  1. رایج ترین دستگاه های مورد استفاده در ارتودی فنی کدام اند؟

    شایع ترین این دستگاه ها برای مشکلات اندام هایی از جمله ستون فقرات، زانو، مچ پا و پا صورت مورد استفاده قرار می گیرند.
  2. منظور از درمان فشرده سازی چیست؟

    منظور از این درمان استفاده از ابزار هایی مانند جوراب های ساق بلند بوده که طراحی آن ها برای حمایت از رگ ها و افزایش دادن گردش خون است. این جوراب ها معمولا باید بعد از بیدار شدن پوشیده شده و در زمان خواب از پا خارج گردند. با این کار تورم و درد در ناحیه پا بهبود پیدا می کند.
  3. ارتز و پروتز چه تفاوتی با هم دارند؟

    ارتز به منظور اصلاح و تقویت یک عضو بدن مورد استفاده قرار می گیرد و به طور معمول برای افرادی که در عملکرد خود دچار مشکل شده اند، مناسب هستند. به عنوان مثال می توان بیان نمود که برای افراد مبتلا به اسکولیوز، بریس پشت یک انتخاب درمانی مناسب می باشد.
    اما پروتز ها در واقع یک اندام و عضوی از بدن می باشند که ارتوپد فنی به طور مصنوعی آن ها را خاص بیمار طراحی و می سازد. در واقع پروتز ها این امکان را برای فرد فراهم می کنند که عملکرد درست خود را در نبود اندام خود حفظ کنند.
  4. آیا استفاده از پروتز همانند استفاده از اندام طبیعی می باشد؟

    با وجود اینکه پروتز ها به طور کامل جایگزین اندام طبیعی نمی شوند، اما به دلیل اینکه به عملکرد فرد در انجام فعالیت های خود کمک می کنند، می توانیم پاسخ این سوال را مثبت در نظر بگیریم. بیمارانی که عضلات زیر زانوی خود را از دست داده اند، برای بازگشت به زندگی کمترین مشکل را دارند، در حالی که بیمارانی که دچار قطع عضلات بالای زانو خود شده اند، حرکات کندتری خواهد داشت، اما با این حال باز هم می توانند شیوه قبلی را در پیش بگیرند و نیاز ها و خواسته های شخصی خود را رفع نمایند.
  5. اولین قدم برای به دست آوردن یک پروتز چیست؟

    بعد از معاینات پزشک، برای ساخت حفره پروتز از اندام باقی مانده اندازه گیری شده و یا قالبی ساخته می شود که در ادامه آموزش استفاده از آن به بیمار داده خواهد شد. همچنین در صورت نیاز به تغییر تنظیمات دستگاه، این کار صورت می گیرد.
  6. دوام پروتز ساخته شده، چقدر است؟

    با توجه به مواردی از جمله سن، میزان فعالیت و رشد، دوام پروتز می تواند از چند ماه تا چندین سال باشد. بعد از ساخت پروتز و هنگامی که از آن استفاده می شود، این دستگاه تنها به برخی تعمیرات جزئی و نگهداری نیاز دارد. بنابراین می توانیم میانگین ماندگاری این دستگاه ها را بین 3 تا 5 سال در نظر بگیریم.
خواندن 53 دفعه

نظر دادن