سندرم کمپارتمان چیست؟ | انواع کمپارتمان، عوارض + تشخیص و درمان سندرم کمپارتمان چیست؟ | انواع کمپارتمان، عوارض + تشخیص و درمان دکتر محمد علی اخوت پور | فوق تخصص جراحی دست، ترمیمی و میکروسرجری

سندرم کمپارتمان چیست؟ | انواع کمپارتمان، عوارض + تشخیص و درمان

پنج شنبه, 25 شهریور 1400 ساعت 09:57
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

آیا این مقاله برای شما مفید است؟

آیا تا به حال نام عارضه دردناکی به نام سندرم کمپارتمان (Compartment syndrome) که می تواند به دو نوع ایجاد شود را شنیده اید؟
به نظر شما این بیماری بیشتر در چه افرادی و به چه دلایلی ایجاد می شود؟ علائم و نشانه های آن کدام اند؟ عوارض آن چیست و با کمک چه روش های درمانی می توان به بهبود این بیماری کمک کرد؟
در این مقاله شما را به طور کامل با این عارضه آشنا خواهیم کرد و راهکار هایی را برای پیشگیری از آن برایتان مطرح می کنیم.

سندرم کمپارتمان چیست؟

سندرم کمپارتمان یک بیماری دردناک است که زمانی ایجاد می شود که فشار داخل عضلات به سطوح خطرناک برسند. این فشار می تواند جریان خون را کاهش دهد که مانع از رسیدن تغذیه و اکسیژن به سلول های عصبی و ماهیچه ای می شود.
این سندرم اغلب در قسمت پایینی ساق پا ظاهر می گردد. اما همچنین می تواند سایر قسمت های بدن، مانند بازوها، دست ها، شکم و باسن را تحت تاثیر قرار دهد.

انواع سندرم کمپارتمان

این سندرم می تواند حاد یا مزمن باشد که این دو کاملا با هم فرق دارند:

  1. سندرم کمپارتمان حاد

    یک فوریت پزشکی است. معمولاً در اثر آسیب شدید و شکستگی به طور ناگهانی ایجاد شده و بدون درمان، می تواند منجر به آسیب دائمی عضلات و عوارض جدی گردد.
  2. سندرم کمپارتمان مزمن

    به سندرم فشاری نیز معروف است و معمولاً یک اورژانس پزشکی نیست. بیشتر اوقات در اثر ورزش و یا یک عادت همیشگی به صورت تدریجی در فرد بروز می کند. ورزش هایی از جمله شنا، دویدن و دوچرخه سواری بیشترین دلایل بروز این سندرم می باشند. البته میزان بروز این نوع عارضه از نوع حاد آن کمتر است.

چه افرادی در معرض ابتلا به سندرم کمپارتمان قرار دارند؟

با وجود اینکه این عارضه می تواند برای هر کسی رخ دهد، اما برخی از افراد بیش از دیگران در معرض دریافت آن قرار دارند:

  1. افراد ورزشکاری که زیر 30 سال سن دارند.
  2. افرادی که دارای فعالیت های خاص و مکرر مانند دویدن هستند.
  3. افرادی که به طور شدید ورزش می کنند.
  4. افرادی که به دلیل مصرف الکل و مواد مخدر دچار مسمومیت می شوند.
  5. افرادی که به شکستگی اندام دچار شده اند.

علائم سندرم کمپارتمان

این عارضه می تواند با نشانه های زیر همراه باشد:

علائم سندرم کمپارتمان حاد

  • درد شدیدتر از آن چیزی است که از خود آسیب انتظار می رود. استفاده یا کشش عضلات درگیر باعث افزایش درد می شود.
  • همچنین ممکن است احساس سوزش در پوست وجود داشته باشد.
  • ماهیچه ممکن است احساس سفتی کند.
  • بی حسی یا فلج، علائم دیررس این سندرم است. آنها معمولاً نشان دهنده آسیب دائمی بافت هستند.

علائم سندرم کامپارتمان مزمن (حرکتی)

  • سندرم کمپارتمان مزمن باعث ایجاد درد یا گرفتگی در حین ورزش می شود. این درد با متوقف شدن فعالیت کاهش می یابد. بیشتر اوقات در ساق پا رخ می دهد.
  • بی حسی
  • مشکل در حرکت پا
  • برجستگی و ورم عضلانی قابل مشاهده
  • سردی و رنگ پریدگی در ناحیه آسیب دیده
  • دشواری در حرکت دادن بخش آسیب دیده (در موارد شدیدتر)

تشخیص سندرم کمپارتمان

برای تشخیص سندرم کمپارتمان مزمن، پزشک باید سایر شرایطی را که می تواند باعث ایجاد درد در ناحیه مورد نظر شوند، رد کند. به عنوان مثال، پزشک ممکن است بر روی تاندون های شما فشار بیاورد تا مطمئن شود تاندونیت ندارید. او ممکن است یک اشعه ایکس را تجویز کند تا مطمئن شود استخوان شکستگی ندارد.
برای تایید سندرم کمپارتمان مزمن، پزشک فشارها را قبل و بعد از تمرین اندازه گیری می کند. اگر فشارها پس از ورزش همچنان بالا باقی بمانند، شما مبتلا به نوع مزمن هستید.
به طور کلی شاید از تصویربرداری ها و آزمایشات مختلف برای رد دیگر بیماری های مشابه استفاده شود، اما اندازه گیری مستقیم فشار بهترین روش تشخیص این عارضه از هر دو نوع است.

روش های درمان سندرم کمپارتمان

در ادامه شما را با روش های درمان این بیماری آشنا می کنیم:

درمان سندرم کمپارتمان حاد

برای این نوع عارضه هیچ درمان غیر جراحی موثر نمی باشد. پزشک برشی ایجاد می کند و پوست و ناحیه ای را که قسمت آسیب دیده را می پوشاند باز می کند. این عمل را فاشیوتومی می نامند.
گاهی اوقات، تورم می تواند به حدی شدید باشد که برش پوست بلافاصله بسته نشود. هنگامی که تورم فروکش می کند، برش با جراحی ترمیم می گردد. با این روش ها فشاری که درون کمپارتمان عضله است، برداشته می شود. گاهی اوقات از پیوند پوست نیز استفاده می گردد.

درمان سندرم کمپارتمان مزمن

  1. استراحت و تعویض سطوح

    در صورت اجتناب از فعالیتی که باعث ایجاد این بیماری شده است، علائم شما کاهش می یابد. آموزش متقابل با فعالیت های کم تأثیر ممکن است یک گزینه باشد. برخی از ورزشکاران علائمی دارند که در سطوح خاصی بدتر است (بتن در مقابل مسیر دویدن، یا چمن مصنوعی در مقابل چمن). با تعویض سطوح ممکن است علائم برطرف شوند.
  2. کشش و ماساژ دادن با یخ

    این کار کمک بسیار موثری در کاهش ورم و درد خواهد داشت. عضو آسیب دیده خود را حدود 30 ثانیه به طرف بالا نگه داشته و سپس رها کنید. این کار را بین 3 الی 5 بار انجام دهید. سپس یخ را دورن پارچه و یا حوله ای تمیز پیچیده و روی عضله دردناک خود حدود 5 دقیقه به آرامی مالش دهید.
  3. فیزیوتراپی

    فیزیوتراپی می تواند با تکنیک ها و روش های بسیار موثر خود می تواند سبب کاهش درد، افزایش انعطاف پذیری، افزایش استقامت و افزایش سطح عملکرد گردد.
    معمولا با کمک فیزیوتراپی بعد از چند هفته و یا چند ماه بهبودی حاصل می گردد. به طور معمول از روش های زیر به طور ترکیبی برای درمان استفاده می شوند:
    • ماساژ درمانی
    • الکتروتراپی
    • کشش های PNF
    • تمرین درمانی های انعطافی، قدرتی و استقامتی
  4. جراحی

    اگر اقدامات محافظه کارانه شکست بخورند، جراحی ممکن است یک گزینه باشد. مشابه عمل جراحی سندرم کمپارتمان حاد، این عمل طوری طراحی شده است که فاشیا باز شود تا فضای بیشتری برای ورم عضلات وجود داشته باشد.
    معمولاً برش پوست برای نوع مزمن کوتاهتر از برش برای سندرم نوع حاد است. همچنین، این جراحی معمولاً یک روش انتخابی است، نه اورژانسی.

علل سندرم کمپارتمان

علل سندرم کمپارتمان حاد

دلایل این عارضه عبارتند از:

  1. آسیب دیدگی شدید

    سندرم حاد معمولاً پس از آسیب دیدگی شدید مانند تصادف رانندگی یا شکستگی استخوان ایجاد شده و به ندرت، پس از یک آسیب نسبتاً جزئی ایجاد می شود.
  2. شکستگی

    شکستگی شایع ترین دلیل بروز این نوع عارضه می باشد. ماهیچه ای که به شدت کبود شده است. این نوع آسیب می تواند زمانی رخ دهد که موتور سیکلت روی پای سوارکار بیفتد، یا یک فوتبالیست با کلاه ایمنی بازیکن دیگر به پایش ضربه بزند.
  3. استفاده از بانداژ و یا گچ محکم قبل از رفع ورم

    اگر قبل از رفع ورم در عضو از بانداژ و یا یک گچ گرفتگی محکم روی اندام استفاده شود، می تواند منجر به ایجاد این سندرم گردد.
  4. دراز کشیدن بسیار طولانی

    دراز کشیدن طولانی مدت در موقعیتی که رگ خونی را مسدود می کند، می تواند باعث این وضعیت شود. ایجاد سندرم به این روش معمولاً در افرادی رخ می دهد که از نظر عصبی دچار مشکل هستند که همچنین پس از مسمومیت شدید با الکل یا داروهای دیگر نیز رخ می دهد.
  5. استفاده از استروئید های آنابولیک

    استفاده از استروئیدهای آنابولیک یک عامل احتمالی در سندرم کمپارتمان است.

علل سندرم کمپارتمان مزمن (حرکتی)

درد و تورم سندرم کمپارتمان از نوع مزمن در اثر ورزش ایجاد می شود. ورزشکارانی که در فعالیت هایی با حرکات مکرر مانند دویدن، دوچرخه سواری یا شنا شرکت می کنند، بیشتر در معرض ابتلا به نوع مزمن هستند. این حالت معمولاً با قطع ورزش تسکین می یابد و معمولاً خطرناک نیست.

زمان مراجعه به پزشک

اگر در حین ورزش یا شرکت در فعالیت های ورزشی دچار درد مکرر غیر عادی، تورم، ضعف، از دست دادن حس یا درد شدید، با متخصص ارتوپدی خود مشورت کنید.

عوارض سندرم کمپارتمان

سندرم کمپارتمان فشاری یک بیماری تهدید کننده زندگی نیست و معمولاً در صورت دریافت درمان مناسب، آسیب دائمی ایجاد نمی کند. با این حال، درد، ضعف یا بی حسی مرتبط با حالت مزمن ممکن است مانع از ادامه ورزش یا انجام ورزش در همان سطح شدید شود. اما نوع حاد آن با عوارض جدی تری همراه است که عبارتند از:

  1. آسیب دائمی به ماهیچه ها و اعصاب، در عرض 24 ساعت

  2. ناتوانی دائمی

    ماهیچه اولین ساختاری است که دچار آسیب می شود. به همین دلیل ممکن است تا فرد در گرفتن اجسام به کمک ساعد خود دچار مشکل شود و یا راه رفتن برایش مختل گردد.
  3. انقباض عضلات

    انقباض عضلات می توانند با سفتی و بدشکلی آن همراه باشند.
  4. رابدومیولیز (واپاشی ماهیچه مخطط)

    کم خونی موضعی منجر به آزاد شدن میوگلوبین و پروتئین عضله در جریان خون می گردند. این جریان خون با رسیدن به کلیه می تواند سبب از کار افتادگی آن گردد. این آسیب می تواند پیشرونده بوده که در نهایت ممکن است تا فرد را با مرگ رو به رو کند.
  5. قطع عضو و یا شدیدتر از آن مرگ

    تشخیص دیرهنگام سبب این اتفاق می شود.

راهکار های پیشگیری از سندرم کمپارتمان مزمن

با موارد زیر می توانید از سندرم کمپارتمان فشاری جلوگیری کنید:

  • استقامت ورزش را به تدریج تقویت کنید، به جای اینکه خیلی زود تمرین کنید.
  • تغییر وضعیت بدن در هنگام ورزش (به عنوان مثال، ترکیب راه رفتن هنگام دویدن)
  • بهبود انعطاف پذیری
  • تمرینات بیش از حد روی عضلات خود انجام ندهید.
  • پوشیدن کفش مناسب.
  • روی سطوح نرم تری که برای بدن شما راحت تر است تمرین کنید.

سوالات متداول

  1. سندرم کمپارتمان چه زمانی ایجاد می شود؟

    این عارضه زمانی ایجاد می شود که تورم یا خونریزی در داخل یک محفظه ایجاد شود. از آنجا که فاشیا کشیده نمی شود، این می تواند باعث افزایش فشار بر مویرگ ها، اعصاب و عضلات محفظه شود. جریان خون در ماهیچه ها و سلول های عصبی مختل می گردند. بدون تأمین اکسیژن و مواد مغذی ثابت، سلول های عصبی و ماهیچه ای می توانند آسیب ببینند.
    در سندرم کمپارتمان حاد، مگر اینکه فشار به سرعت برطرف شود، ممکن است ناتوانی دائمی و مرگ بافت ایجاد شود. این امر معمولاً در نوع مزمن (تحت فشار) اتفاق نمی افتد.
  2. چگونه می توان سندرم کمپارتمان مزمن را مدیریت کرد؟

    استراحت و تغییر در برنامه ورزشی شما ممکن است به تسکین آن کمک کند. اما علائم ممکن است عود کنند، به خصوص اگر به فعالیت شدید یا تکراری بازگردید.
    اگر درد با گذشت زمان بدتر شد یا با استراحت احساس بهتری نداشت با پزشک خود تماس بگیرید.
  3. آیا سندرم کمپارتمان برمی گردد؟

    سندرم حاد تحت درمان با فاشیاتومی معمولاً باز نمی گردد. اما اگر مجدداً تمرینات شدید یا تکراری را شروع کنید، سندرم کمپارتمان مزمن می تواند عود کند.
  4. آیا می توانید از سندرم کمپارتمان حاد جلوگیری کنید؟

    شما نمی توانید از سندرم کمپارتمان حاد ناشی از تصادف یا آسیب جلوگیری کنید. اما می توانید برای پیشگیری از عوارض به دنبال تشخیص و درمان زودهنگام باشید.
    اگر آتل یا گچ دارید که احساس می کنید خیلی محکم است، به پزشک خود اطلاع دهید. اگر داروهای ضد درد مصرف کرده اید و هنوز قسمتی از بدن شما درد می کند یا متورم می شود، توجه ویژه ای داشته باشید. گچ یا آتل باید برای جلوگیری از سندرم کمپارتمان تنظیم شود.
خواندن 92 دفعه

نظر دادن